Τι είναι το Linux?

Linux είναι ένα Λειτουργικό Σύστημα, ένα σύνολο προγραμμάτων, απαραίτητων για τη σωστή λειτουργία του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή. Τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του Linux μπροστά στα άλλα Λειτουργικά Συστήματα θα αναφερθούν στη συνέχεια. .
Τη στιγμή που οι χρήστες του Windows αναγκάζονται να προμηθεύονται πολλά συμπληρωματικά προγράμματα και εργαλεία, στο Linux αυτά τα προγράμματα συνήθως μπαίνουν στο πακέτο. Εκτός από το ίδιο το ΛΣ, το περιεχόμενο του πακέτου αποτελείται από χιλιάδες χρήσιμα προγράμματα, τα οποία μπορούμε να τα εγκαταστήσουμε με τη βοήθεια του διαχειριστή πακέτων. Εδώ θα βρείτε ειδικές εφαρμογές γραφείου, προγράμματα για την εγγραφή  CD/DVD, προγράμματα επεξεργασίας εικόνων, όπως επίσης και τα παιχνίδια.
Υπάρχουν πάρα πολλές εκδόσεις Linux (οι οποίες ονομάζονται διανομές), που ξεχωρίζουν με τις λειτουργικές τις δυνατότητες, με το περιβάλλον χρήστη και με την συλλογή των προγραμμάτων που περιλαμβάνουν.

Γιατί το Linux προσφέρεται δωρεάν ?

Το Windows ανήκει στην εταιρεία Microsoft, η οποία οικονομάει χρήματα πουλώντας τις εκδόσεις της. Το Linux δημιουργούν προγραμματιστές από όλο τον κόσμο, δουλεύοντας επάνω σε αυτό στον ελεύθερο τους χρόνο. Μπορεί κανείς να αποκτήσει την έκδοση «του κουτιού» αυτού του Λ.Σ. - εκεί θα βρεί τις οδηγίες χρήσης και την τεχνική υποστήριξη. Για αυτή την εξυπηρέτηση όμως, οι χρήστες του Linux θα πρέπει να πληρώσουν: αυτό επιτρέπει στους προγραμματιστές του Linux να αμείβονται για την δουλειά τους. Όμως χωρίς την τεχνική υποστήριξη το Linux μπορούμε να το εγκαταστήσουμε και να το χρησιμοποιήσουμε απολύτως δωρεάν.

Ποιες οι διαφορές του Linux και του Windows?

Όλες οι αποφάσεις για το πώς ακριβώς θα είναι η επόμενη έκδοση του Windows και τι δυνατότητες θα έχει, ανήκουν αποκλειστικά στην Microsoft. Στον κόσμο του Linux οι ίδιοι οι χρήστες παίρνουν τις αποφάσεις αυτές, συζητώντας στα forum. Η Microsoft δεν δημοσιεύει πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το Windows. Οι χρήστες του Linux αντιθέτως, εξαρχής έχουν τη δυνατότητα να εμπεδώνουν στο σύστημα αυτό τις αλλαγές και να το βελτιώνουν. Όλες οι αλλαγές αυτές, πριν από την δημοσίευση ελέγχονται λεπτομερειακά από άλλους προγραμματιστές - αυτό μερικές φορές καθυστερεί την κυκλοφορία της νέα έκδοσης του Linux.

Που χρησιμοποιείται το Linux?

Όταν, περίπου πριν από 15 χρόνια, ο Linus Torvalds είχε εκδώσει τη πρώτη έκδοση του Λειτουργικού Συστήματός του, με την επεξεργασία της ασχολιόντουσαν  αποκλειστικά και μόνο οι ειδικοί των Η/Υ. Αργότερα, επειδή το Linux ήταν δωρεάν και δούλευε πιο καλά και σταθερά σε σχέση με τις υπάρχουσες εκδόσεις του Windows, άρχισαν να το χρησιμοποιούν στους οργανισμούς, επιχειρήσεις και τα Πανεπιστήμια. Όμως, το καινούργιο αυτό ΛΣ ήταν ακόμα αρκετά δύσκολο στην χρήση. Τα επόμενα χρόνια  η εγκατάσταση και η διαχείριση του Linux είχε διευκολυνθεί αρκετά, και έτσι τώρα μπορεί να το χειρίζεται  σχεδόν ο καθένας.
Πολλές οργανώσεις και επιχειρήσεις - όπως επίσης και η διοίκηση των μεγάλων πόλεων και ολόκληρων περιοχών ακόμη (π.χ. μερικές πολιτείες της Βραζιλίας) απορρύπτουν το Windows και χρησιμοποιούν το Linux, για να μειώσουν τα έξοδά τους. Μερικές φορές οι επιχειρήσεις εγκαθιστούν στους κεντρικούς υπολογιστές τους Linux, για να έχουν την δυνατότητα να παρέχουν υπηρεσίες μέσω Internet: π.χ, να πουλάνε προϊόντα στα on-line καταστήματα. Συχνά επίσης και μικρές ηλεκτρονικές συσκευές λειτουργούν υπό τον έλεγχο των "κομμένων" εκδόσεων Linux. Ως παράδειγμα μπορούμε να φέρουμε πολλά κινητά τηλέφωνα και σχεδόν όλα τα ρούτερ.

Ακίνδυνο Internet

Οι ιοί και άλλα βλαβερά προγράμματα συνήθως γράφονται σήμερα για το Windows (επειδή είναι το πιο διαδεδομένο ΛΣ), και για τους χρήστες του Linux δεν αποτελούν κανένα κίνδυνο (πρέπει να σημειώσουμε όμως ότι υπάρχουν ιοί και για το  Linux, και για αυτό το λόγο το antivirus και το τοίχος προστασίας είναι απαραίτητα).
Υπάρχει και άλλο ένα πλεονέκτημα: οι περισσότεροι χρήστες του Linux για να βλέπουν τις Web-σελίδες χρησιμοποιούν το browser Mozilla Firefox, που έχει λιγότερα «αδύναμα σημεία» από το Internet Explorer και τα λάθη που υπάρχουν σε αυτό το πρόγραμμα διορθώνονται πολύ πιο γρήγορα από αυτά στο browser της Microsoft.

Εξαιρετικά και δωρεάν προγράμματα

Ο αριθμός των ποιοτικών προγραμμάτων που παρέχονται εντελώς δωρεάν και με τα οποία μπορούμε άνετα να αντικαταστήσουμε τις ακριβές εφαρμογές των Windows, συνεχώς αυξάνεται. Αρκετές εταιρείες χρησιμοποιούν για τη δουλειά τους τις αξιόπιστες και δοκιμασμένες Linux-εφαρμογές: για παράδειγμα, το πρόγραμμα επεξεργασίας γραφικών Inkscape, το οποίο αποτελεί μια οικονομική παραλλαγή τέτοιων ακριβών εφαρμογών των Windows, όπως το Adobe Illustrator και το Corel Draw.

Δουλεύοντας με Windows-εγγραφα στο Linux

Τα κείμενα, τους πίνακες και τις εικόνες, που δημιουργήθηκαν στο Windows, μπορούμε να τα χειριζόμαστε όλα και στο Linux. Τις περισσότερες φορές για αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι Linux-εκδόσεις των ίδιων προγραμμάτων. Η αλήθεια όμως είναι ότι τα πολύπλοκα έγγραφα, όπως για παράδειγμα οι επιστημονικές εργασίες, οι οποίες περιλαμβάνουν πλήθος υποσημειώσεων, λίστες και εικόνες, θα απαιτήσουν την επιπλέον επεξεργασία.

Διαχείριση αρχείων

Το Linux διαθέτει ενσωματωμένο διαχειριστή αρχείων, ο οποίος μας θυμίζει το Windows Explorer (το οποίο με τη σειρά του μας θυμίζει το file-manager στο Mac OS, όμως, πρέπει να σημειωθεί, ότι οι βασικές αρχές του interface αυτών των προγραμμάτων έχουν αναπτυχθεί όχι στην Apple ούτε στην Microsoft). Με τη βοήθειά του, μπορούμε εύκολα να μεταβαίνουμε από κατάλογο σε κατάλογο (φάκελο), να αντιγράφουμε ή να μεταφέρνουμε τα αρχεία, να τα βλέπουμε ή να τα ανοίγουμε για επεξεργασία. Παραδείγματα τέτοιων προγραμμάτων είναι το Nautilus, που περιέχεται στην διανομή Ubuntu, το Tux Commander, το Endeavour Mark II ή το BSC.

Όλα τα χρήσιμα προγράμματα είναι ήδη ενσωματωμένα

 Ένα από τα δυνατά σημεία του Linux είναι το πλήθος των διαθέσιμων προγραμμάτων. Ο διαχειριστής πακέτων μας επιτρέπει να  εγκαταστήσουμε ή και να διαγράψουμε οποιαδήποτε από τις χιλιάδες διαθέσιμα προγράμματα με μερικά μόνο «κλικ» του ποντικιού. Και ακόμα: το Λειτουργικό Σύστημα έχει τη δυνατότητα να ανανεώνει μέσω του Internet όλα τα εγκατεστημένα drivers ή προγράμματα (και το Windows μπορεί να το κάνει, αλλά το Linux σε αυτή την περίπτωση έχει αδιαμφισβήτητο τεχνολογικό πλεονέκτημα).

Windows και Linux σε έναν Υπολογιστή

Το Windows και το Linux μπορούμε να τα χρησιμοποιούμε στον ίδιο υπολογιστή ταυτόχρονα χωρίς κανένα πρόβλημα. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να το πραγματοποιήσουμε: για παράδειγμα, με τη βοήθεια του προγράμματος VMware Workstation ή του προγράμματος VirtualBox που προσφέρεται δωρεάν, μπορείτε να προσομειώσετε «υπολογιστή μέσα στον υπολογιστή» και να εγκαταστήσετε σε αυτόν το Linux ή το Windows. Έτσι θα μπορέσετε να χρησιμοποιήσετε ταυτόχρονα τα πλεονεκτήματα και των δύο Λ.Σ..

{mospagebreak} 

Πως μπορούμε να αποκτήσουμε το Linux?

Υπάρχουν δύο τρόποι:

• Να το κατεβάσετε από το Internet. Γράψτε το σε CD ή DVD με τη βοήθεια κάποιου ειδικού προγράμματος (π.χ. Nero) και εγκαταστήστε το στον υπολογιστή σας.

• Σε περίπτωση που δεν διαθέτετε την γρήγορη σύνδεση στο Internet , μπορείτε να αποκτήσετε ένα πακέτο της έκδοσης  Linux στο Internet - κατάστημα (π.χ.  Softkey)

• Κάποιοι εκδότες - για παράδειγμα HP, Lenovo/IBM ή Dell - μας προτείνουν Η/Υ με ήδη εγκατεστημένο Linux. Τέτοιος Υπολογιστής θα σας στοιχίσει περίπου 100 € λιγότερο, από τον Η/Υ με Windows Vista Home Premium.

Το Linux μπορεί να δουλέψει σε οποιονδήποτε Η/Υ?

Σχεδόν σε όλους. Οι παλαιοί Η/Υ , οι οποίοι δεν παίρνουν ούτε το Vista, ούτε το XP, συνήθως δουλεύουν πολύ καλά με το Linux (πράγμα το οποίο μας επιτρέπει να χρησιμοποιούμε με επιτυχία αυτά τα παμπάλαια συστήματα π.χ. σαν γραφομηχανή). Οι περισσότεροι σύγχρονοι σταθεροί Η/Υ όπως και οι φορητοί είναι επίσης προσαρμοσμένοι στο Linux. Μερικές φορές δημιουργούνται προβλήματα με τα καινούργια εξαρτήματα, για παράδειγμα με τις καινούργιες κάρτες γραφικών, όταν η διανομή δεν περιέχει πρόγραμμα οδήγησης για αυτές (σε αυτή την περίπτωση αναγκαζόμαστε να τα αναζητάμε στο Internet για να τα εγκαταστήσουμε).

Μπορώ να χρησιμοποιώ τον εκτυπωτή μου και άλλες μηχανές γραφείου με το Linux?

Οι περισσότερες μηχανές γραφείου, όπως για παράδειγμα, εκτυπωτές και σαρωτές δουλεύουν με το Linux - αν φυσικά υπάρχει το απαραίτητο πρόγραμμα οδήγησης. Στην περίπτωση όμως που ο κατασκευαστής της συσκευής δεν υποστηρίζει τους χρήστες του Linux, είναι πιθανό να υπάρχουν «ανεπίσημα» drivers, που δημιουργήθηκαν από τους εθελοντές. Μπορείτε να τα βρείτε στο Internet, π.χ. εδώ: www.linux-drivers.org.
Όσο πιο δημοφιλ;eς είναι το μηχάνημα, τόσο πιο σίγουρο είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί με Linux. Βέβαια, όχι όλα τα προγράμματα οδήγησης για Linux διαθέτουν τις επιλογές, οι οποίες είναι διαθέσιμες στα Windows.

Μπορούν να δουλεύουν στο Linux τα προγράμματα του Windows?

Όχι. Τα προγράμματα που είναι γραμμένα για το Windows δεν δουλεύουν στο Linux (και αντίστροφα). Αυτά τα συστήματα είναι εντελώς διαφορετικά και δεν καταλαβαίνουν ο ένας τη «γλώσσα» του άλλου. Όμως, ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, μπορείτε να χρησιμοποιείτε μερικές από τις εφαρμογές των Windows, με την βοήθεια τέτοιων προγραμμάτων, όπως το Wine (www.winehq.org) και το CrossOffice (www.codeweavers.com).

Μπορούμε να επεξεργαζόμαστε στο Linux τα αρχεία που αποθηκεύτηκαν στα Windows?

Ναι. Θα μπορέσετε να δουλέψετε με τα έγγραφα όλων των γνωστών μορφών όσω στο Windows τόσο και στο Linux. Τα αρχεία του Word και του Excel μπορούμε να τα επεξεργαζόμαστε και στα δύο συστήματα - για παράδειγμα, με τη βοήθεια του δωρεάν πακέτου εφαρμογών γραφείου OpenOffice.

Μπορεί το Linux να αναπαράγει audio και video αρχεία?

Ναι, με το Linux μπορείτε να αναπαράγετε audio και video αρχεία όλων των γνωστών επεκτάσεων. Όμως, οι κώδικες, που είναι απαραίτητοι για την αναπαραγωγή μερικών από αυτά, δεν εγκαθίστανται αυτόματα. Μπορείτε να τα κατεβάσετε και να τα εγκαταστήσετε από το Internet, ακριβώς όπως το κάνετε στα Windows.

Πώσα προγράμματα υπάρχουν για το Linux?

Δεκάδες χιλιάδες. Για παράδειγμα, η δημοφιλής διανομή Debian περιέχει περίπου 18000 προγράμματα, τα οποία παρέχονται εντελώς δωρεάν. Ανάμεσά τους υπάρχουν ακόμα και Linux-εκδόσεις προγραμμάτων των Windows. Οι εφαρμογές της Microsoft βέβαια δεν είναι ανάμεσα σε αυτά. Στη θέση τους μπορείτε να χρησιμοποιείτε Firefox, Thunderbird και OpenOffice: ισχυρές καιι απολύτως δωρεάν εναλλακτικές λύσεις των Microsoft Internet Explorer, Outlook Express και MS Office. Πολλοί χρήστες των Windows ήδη χρησιμοποιούν αυτά τα προγράμματα.

Όλο και περισσότεροι κατασκευαστές λογισμικού δημιουργούν και Linux-εκδόσεις των προϊόντων τους. Τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι το πρόγραμμα προβολής των PDF-αρχείων Adobe Reader, το πρόγραμμα εγγραφής CD και DVD Nero, η εφαρμογή IP-τηλεφωνίας Skype, το δημοφιλές ICQ και το πρόγραμμα για επεξεργασία των φωτογραφιών Picasa.
Ακόμα και μερικά δημοφιλή παιχνίδια (όπως X-Plane ή Second Life) είναι ήδη διαθέσιμα για το Linux.

Μπορώ ταυτόχρονα να χρησιμοποιώ Linux και Windows?

Ναι. Εδώ έχετε τρείς δυνατότητες:

• Θέλετε να χρησιμοποιήσετε όλες τις δυνατότητες του υπολογιστή σας όπως με την εργασία στο Windows, έτσι και στο Linux? Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να εγκαταστήσετε το κάθε Λειτουργικό Σύστημα σε ξεχωριστό διαμέρισμα του σκληρού σας δίσκου. Κάθε φορά για να αλλάξετε το Λ.Σ. θα πρέπει να κάνετε επανεκκίνηση του υπολογιστή σας.
  
  Αν επιλέξετε αυτή την περίπτωση, πρώτα εγκαταστήστε το Windows και ύστερα το Linux. Το θέμα είναι ότι το Windows συνήθως «δεν βλέπει» την εγκατάσταση του Linux. Σαν αποτέλεσμα δεν θα μπορέσετε να  το εκκινήσετε. Μπορείτε να εγκαταστήσετε το Linux αργότερα.

• ·        Μπορείτε να δημιουργήσετε έναν εικονικό υπολογιστή με την βοήθεια τέτοιων προγραμμάτων, όπως το VirtualBox (www.virtualbox.org) ή το VMWare (www.vmware.com). Έπειτα, στον εικονικό υπολογιστή που δημιουργήθηκε, θα μπορέσετε να εγκαταστήσετε το Linux. Στο «πραγματικό» PC θα λειτουργεί Windows, ενώ "κάτω" από αυτό - το "εικονικό" Linux (μπορεί να γίνει και το αντίστροφο). Το βασικό πλεονέκτημα τέτοιας προσέγγισης είναι ότι με το εικονικό Windows-PC θα μπορείτε να χρησιμοποιείτε πολύ περισσότερες εφαρμογές, από ότι με τα προγράμματα προσομείωσης (emulators),  όπως το Wine ή το CrossOver Office.
  
  Εννοείται, ότι το πραγματικό PC και το εικονικό χρησιμοποιούν το ίδιο hardware. Συνεπώς, αυτά θα πρέπει να μοιράζονται την μνήμη και την παραγωγικότητα του επεξεργαστή. Άλλο ένα πρόβλημα είναι, ότι οι απαιτητικές στους πόρους του υπολογιστή 3D-εφαρμνογές (συγκεκριμένα τα παιχνίδια) δεν μπορούν να ανοίξουν, εφόσον το εικονικό PC δεν μπορεί να αποκτήσει την απευθείας πρόσβαση στην κάρτα γραφικών.

• Η τρίτη δυνατότητα είναι να εγκαταστήσετε το Ubuntu Linux μέσα σε ένα φάκελο στο Windows-διαμέρισμα του σκληρού σας δίσκου με τη βοήθεια της δωρεάν εφαρμογής με το ονομασία Wubi (www.wubi-installer.org). Εάν αποφασίσετε να πάτε με αυτό τον τρόπο, δεν θα χρειαστεί να δημιουργείτε ένα ξεχωριστό διαμέρισμα για το Linux, και επίσης, θα μπορέσετε να το διαγράψετε εντελώς από το σκληρό σας δίσκο μόνο με μερικά κλικ του ποντικιού. Τέτοιο Linux δουλεύει σχεδόν το ίδιο γρήγορα, όπως εάν το είχατε εγκαταστήσει σε ένα ξεχωριστό διαμέρισμα.

• Αν θέλετε μόνο να δοκιμάσετε το Linux, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις διανομές σε CD/DVD-δίσκους εκκίνησης, τα λεγόμενα LiveCD. Αυτή η περίπτωση όμως έχει ένα σοβαρό μειονέκτημα: δεν θα μπορέσετε να αποθηκεύσετε τις ρυθμίσεις στον σκληρό σας δίσκο. Θα μηδενίζονται κάθε φορά που θα κάνετε επανεκκίνηση.

  Αυτά τα συστήματα δεν χρησιμοποιούν τον σκληρό δίσκο και δεν δημιουργούν απειλή για την υπάρχουσα εγκατάσταση Windows ή και άλλων προγραμμάτων. Επειδή το Live-Linux φορτώνει τα δεδομένα από το CD ή  DVD στην μνήμη του υπολογιστή, λειτουργεί με αρκετά αργό ρυθμό. Τέτοια συστήματα δεν κάνουν για καθημερινή χρήση, όμως είναι σχεδόν ιδανικά για εκμάθηση και δοκιμή. Δουλεύοντας με αυτά ο χρήστης θα καταλάβει αν του αρέσει το Linux και πόσο καλά αυτό δουλεύει με το υπάρχον υλικό του υπολογιστή του. Εάν προκύψουν κάποια προβλήματα είναι αρκετό απλά να γίνει η επανεκκίνηση του Η/Υ, και όλα θα μπουν ξανά στην θέση τους. Αν σας αρέσει το Linux θα μπορέσετε πολύ εύκολα να εγκαταστήσετε αυτό το Λειτουργικό Σύστημα στον σκληρό σας δίσκο παράλληλα με το Windows.